February 4, 2015

October 13, 2014

Please reload

Waarom ik het zo vaak niet doorheb als ik dingen niet goed versta.

December 20, 2015

 

Oliver Sacks was een Brits neuroloog die vooral bekend is om zijn boeken over de menselijke kant van neurologische afwijkingen. Op 30 augustus dit jaar is hij overleden.  In de Dovenwereld is hij vooral bekend van zijn boek ‘Stemmen zien: reis naar de wereld van de doven’. Daarnaast is Oliver Sacks op latere leeftijd zelf ook slechthorend geworden. Hierover heeft hij meerdere ervaringsverhalen geschreven. In het onderstaande ervaringsverhaal schrijft hij over hoe het is en hoe het komt dat hij vaak dingen verkeerd verstaat en over wat er dan in je hersenen gebeurd. Het stuk hieronder is een vertaling van de originele tekst in het Engels. Ik (Adrie) heb dit artikel vertaald. Zelf ervaar ik ook wat Sacks in dit artikel vertelt en het heeft mij geholpen te begrijpen waarom ik het zo vaak niet doorheb als ik dingen niet goed versta. Dit is een vrije vertaling waarin ook stukken van de originele tekst zijn weggelaten. In sommige stukken zijn de Engelse woorden toegevoegd om de ‘misverstanden’ te begrijpen. Soms zijn ze ook vrij naar het Nederlands vertaald.

De originele tekst is te vinden op: klik hier

 

 

Een paar weken geleden, hoorde ik mijn assistente Kate vertellen dat ze naar de repetitie van het koor (choir practice) ging. Ik was verbaasd. In de 30 jaar dat we samengewerkt hebben, had ik nooit gemerkt dat ze van zingen hield. Maar ja, wie weet. Misschien had ze het nooit verteld? Of misschien was het een nieuwe hobby? Of misschien zit haar zoon in een koor?

Ik had allerlei hypotheses. Maar ik heb geen moment gedacht dat ik haar misschien fout had verstaan.  Pas toen ze terugkwam, kwam ik erachter dat ze naar de chiropractor was geweest.

Een paar dagen later zei Kate voor de grap: “Ik ga naar de repetitie van het koor (choir practice)”. Weer was ik totaal verbaasd: firecrackers (rotjes)??? Waarom had ze het over firecrackers?

 

Hoe slechter ik ga horen, hoe groter de kans dat ik dingen verkeerd versta. Hoewel het wel onvoorspelbaar is. Soms gebeurd het 20 keer op een dag en soms helemaal niet. Ik schrijf al deze momenten op in een klein rood notitieboekje waar ‘misverstanden’ op staat. Ik schrijf in het rood op de pagina wat ik heb gehoord, in het groen wat mensen echt zeiden op de pagina ernaast en in het paars de reactie van mensen op mijn misverstaan en mijn eigen, vaak nogal vergezochte, hypotheses waarom iemand zegt wat ik versta.

 

Hoe komt het nu dat je vaak niet doorhebt als je iets fout hebt verstaan?

Na de publicatie van ‘Psychology of everyday life’ werden zulke misverstanden en ook misverstanden in het lezen en spreken (slips of the tongue) gezien als een expressie van onderdrukte gevoelens en conflicten. Maar hoewel het soms voorkomt dat ik moet blozen van wat ik denk te verstaan is het meestal zo dat er echt geen sprake is van onderdrukte gevoelens of conflicten bij mijn misverstaan. Wat er wel gebeurd in bijna alle gevallen is dat hetgeen ik denk te horen voor een groot gedeeltelijk akoestisch overeenkomt met wat er wordt gezegd. De zinsbouw hoor ik bijna altijd goed, maar deze helpt in deze gevallen niet. Vaak worden de woorden die worden gezegd in mijn hoofd ‘vervangen’ door woorden die qua uitspraak veel lijken op de woorden die worden gezegd, maar qua betekenis absurd zijn. De zinsbouw blijft echter eigenlijk altijd correct.

 

Het vreemde is dat wanneer je een woord niet goed verstaat je niet een half woord en gemompel hoort, maar dat je het in je hoofd ‘hoort’ als een duidelijk uitgesproken woord. Net bijvoorbeeld bij hallucinaties, lijkt het dus echt te zijn. Daardoor komt het ook niet in je op om eraan te twijfelen. Dit misverstaan ontstaat in het fonologische systeem in je hersenen. Het deel van je hersenen dat de klanken die je hoort ontcijfert in woorden en zinnen. Wanneer er vervormde of incomplete signalen binnenkomen, vult je fonologisch systeem dit aan tot echte woorden of zinnen, zelfs als het qua betekenis absurd is. Uiteindelijk ‘hoor’ je daarom niet het misvormde woord, maar het woord dat je fonologisch systeem heeft aangevuld. Dus hoe onlogisch het ook is: dat heb je toch gehoord?

 

Bij misverstaan worden de woorden zo meestal vervangen door bestaande woorden. Soms wordt er echter ook een heel nieuw woord bedacht door je hersenen. Toen een vriendin mij belde met de boodschap dat haar zoon keelontsteking had, was ik stomverbaasd te horen over de nieuwe ziekte ‘geelontsteking’. Was dit een zeldzame ziekte waarvan ik nog nooit gehoord had? Het kwam niet in me op dat deze ziekte en dit woord helemaal niet bestaan.

 

Iedere keer dat je iets misverstaat is weer even verbazingwekkend. Het duurt vaak verassend lang voordat ik door heb dat ik iets verkeerd heb verstaan. En ik kan de meest vergezochte hypotheses bedenken waarom dit werd gezegd, terwijl je zou verwachten dat ik toch snel door zou moeten hebben dat dit niet klopt. Maar als het misverstand logisch lijkt (doordat je hersenen het zo mooi aanvullen) denk je niet snel dat je het verkeerd verstaan hebt. Alleen als er echt niks logisch van te maken is, denk je: “dit kan niet kloppen” en vraag je de spreker (vaak met wat schaamte) om het te herhalen of misschien zelfs te vingerspellen of gebaren.

 

Toen Kate sprak over het feit dat ze naar de repetitie van het koor ging, accepteerde ik dit. Het ZOU kunnen dat ze naar zo’n repetitie zou gaan. Maar toen een vriend belde over “a big-time cuttlefish diagnosed with ALS” (een bekende inktvis gediagnosticeerd met ALS) realiseerde ik me dat dit niet kon kloppen. Hij bleek dan ook gezegd te hebben “a big-time publicist diagnosed with ALS” (een bekende journalist gediagnosticeerd met ALS).

 

Het lezen van dit artikel deed mij beseffen dat ik inderdaad ook heel vaak woorden verkeerd versta zonder dat ik het doorheb. Vaak kom ik daar dan een tijdje later wel achter. Maar hoe vaak zou het gebeuren dat dat niet zo is? Het heeft er in ieder geval voor gezorgd dat ik bij belangrijke afspraken voortaan maar even herhaal wat er is gezegd/afgesproken. Zodat degene met wie ik het afspreek het doorheeft als ik het verkeerd heb verstaan.

 

Daarnaast deed het me beseffen dat het dus zinloos is om dove en slechthorende kinderen aan te leren om het ‘aan te geven als ze het niet goed horen’. Want, zoals Tascha altijd zegt: “Als je niet goed hoort, weet je ook niet altijd wat je mist”.

 

 

Adrie.

 

 

 

 

Please reload